Nieuwsbrief 4e kwartaal 2015

vfonds logo


Deze nieuwsbrief willen wij beginnen met u allen goede feestdagen en een gezond en voorspoedig 2016 toe te wensen!

Wij kijken terug op een uitstekend jaar, waarin we veel binnen- en buitenlandse bezoekers mochten ontvangen. Dit jaar was het de zeventigste keer dat de Bevrijding van Nederland werd gevierd en Zeeland was gastprovincie voor de landelijke viering. Het blijft belangrijk om hierbij stil te blijven staan. Vrijheid is niet vanzelfsprekend. Voortdurend moeten we de vrijheid bewaken, beschermen en alert zijn dat deze niet verloren gaat. De Bevrijding in 1945 betekende wel het einde van de Tweede Wereldoorlog, maar helaas niet het einde van de oorlog in de wereld. Het blijft dus belangrijk om hierbij stil te blijven staan en de vrede en vrijheid vast te houden.

Op 31 oktober organiseerden wij in Zeeland de “Mallard Mars”. Onder een stralend zonnetje liepen 600 mensen de zesde editie van deze wandeltocht. Mallard is de codenaam voor de nachtelijke oversteek die Britse troepen van de 156th en 157th Infantry Brigade en Force Troops (Burnforce) van de 52nd (Lowland) Infantry Division maakten om ten zuiden van de Sloedam een bruggenhoofd te vestigen op Walcheren. Zet de zevende editie van de Mallard Wandeltocht alvast in uw agenda. Deze zal plaatsvinden op zaterdag 29 oktober 2016.

Afgelopen kwartaal is er ook weer veel werk verzet in het Bevrijdingspark Zeeland. In onze laatste nieuwsbrief gaven wij nog aan dat de spantjes van de (nood)kerk van Ellewoutsdijk gerestaureerd werden in de werkplaats. Inmiddels is het gehele gebouw wind- en waterdicht en kunnen we beginnen met de afwerking. 

De infrastructuur is uitgebreid met zo’n vier kilometer aan grondkabels en mantelbuizen en er ligt drainage naast het pad. De Flak-opstelling en het manschappenverblijf (de bunker) naderen hun voltooiing. In de afgelopen tijd hebben wij keerwanden geplaatst en is er een loopgraaf gecreëerd waardoor jong en oud het park kunnen verkennen. 

Ook zijn inmiddels de eerste tien Liberation Route Europe markeringspunten in het Zeeuwse landschap geplaatst en zijn gesprekken gaande over de volgende plaatsen. Verder verloopt de restauratie van het geschut van de Duitse mijnenlegger, die in 2013 in het Veerse Meer werd geborgen, voorspoedig. 

Op 28 oktober bracht onze beschermvrouw, de nieuwe Canadese ambassadrice, Hare Excellentie mevrouw Sabine Nölke een kennismakingsbezoek aan het Bevrijdingsmuseum. Zij is de tweede ambassadeur die dit beschermheer(-vrouw)schap op zich neemt. Mevrouw Nölke kreeg een uitgebreide rondleiding door het museum en het nieuwe park en werd op de hoogte gebracht van de recente en verwachte ontwikkelingen rond het Museum, de Liberation Route en de aanstaande herdenkingen.

Het lijkt vroeg, maar inmiddels is het Bevrijdingsmuseum ook al begonnen met de eerste planningen voor de 75ste herdenking van de Slag om de Schelde. Deze herdenking zal groter zijn dan voorgaande edities en ook weer in nauwe samenwerking met de Provincie Zeeland, de Zeeuwse gemeenten en de gemeente Bergen op Zoom worden georganiseerd. Ook zal met name Canada hierin een belangrijke rol van betekenis gaan spelen. Wij houden u vanzelfsprekend op de hoogte.

Dit was een korte weergave van hetgeen er tijdens het afgelopen kwartaal gebeurd is en een vooruitblik naar wat staat te gebeuren. Hieronder zullen wij verder op een aantal van deze onderwerpen ingaan. Tot zover de korte samenvatting van onze activiteiten. 

(Nood-)kerk van Ellewoutsdijk krijgt vorm

kerk toren

In september is er door de militairen van de 105 Genie compagnie waterbouw van het 101 Genie bataljon samen met bouwvakkers van Otte Bouw uit Nieuwdorp gestart met de (her-)bouw van de Noodkerk van Ellewoutsdijk op het Bevrijdingspark. De kerk werd in 1946 gebouwd in Ellewoutsdijk omdat de oorspronkelijke kerk daar in de laatste maanden van de oorlog in puin was geschoten. Nadat in 1951 een nieuwe kerk was geopend, werd de noodkerk overbodig en kreeg het gebouw een tweede leven als wagenhuis. Daarbij was een deel van de oorspronkelijke kerk verloren gegaan, maar dat wordt nu bij de wederopbouw in het Bevrijdingspark weer hersteld. 

Als eerste werd er begonnen met de restauratie van de (authentieke) houten spanten, waarna deze getransporteerd werden naar het Bevrijdingspark en in hun (stalen)schoen werden geplaatst. De spanten zijn aan elkaar gekoppeld door middel van houten tussenliggers zodat er een stevig basisframe staat. Hierna werd er gestart met het opmetselen van de spouwmuur en de binnenmuren van de toiletten en van de technische ruimte. 

Na het isoleren van de spouwmuren konden we beginnen met het opmetselen van de buitenmuren. Dit was een hele klus omdat er oude metseltechnieken bij kwamen kijken en de muur moest overlopen in een toren. Na het afronden van de voorzijde van de kerk werd de (zinken) torenspits geplaatst met daarop een torenhaan, die tegelijk dienst doet als windwijzer.

Vervolgens kon het stalen (nissenhut) frame worden bevestigd waarna we konden beginnen met het leggen van de golfplaten. Deze platen zijn (ook oorspronkelijk) dubbel aangebracht met daartussen glaswol en dampfolie zodat de kerk ook voldoet aan de huidige isolatienormen. Nadat de kerk dichtgelegd was met golfplaten werden de kozijnen (die inmiddels al in de werkplaats vervaardigd waren) op hun plaats gezet waarna het (dubbel)glas kon worden geplaatst. 

Begin november werden er drie aardwarmtesondes ingebracht (60 meter diep), de kerk zal namelijk voor zijn nieuwe functie worden verwarmd met aardwarmte. Eind november kwam er een groep van de 105 Genie compagnie waterbouw om ons wederom te ondersteunen. Deze zeer gemotiveerde ploeg genisten heeft de grondkabels en mantelbuizen (zo’n 4 kilometer!) vanuit de hoofdmeterkast van het nieuwe museum naar de meterkast in de kerk aangelegd. Verder heeft de elektra en loodgietersploeg o.a. de leidingen in de kerk aangebracht, dit samen met verschillende civiele bedrijven. 

Komende maanden moet er nog heel wat werk worden verzet om de kerk op vrijdag 22 april 2016 (65 jaar nadat de laatste dienst er plaats gevonden heeft) officieel in gebruik te kunnen nemen. Gelukkig is het gebouw wind- en waterdicht, ideaal voor het afwerken van de binnenzijde. Dit is weer een mooie winterklus. 

Realisatie Flak-opstelling, manschappenverblijf en loopgraven in het dijktalud 
In het dijktalud van Bevrijdingspark Zeeland is een Duitse opstelling voor een licht stuk luchtafweergeschut (Flugzeugabwehrkanone - Flak) met manschappenverblijf op ware grootte gerealiseerd. Deze opstelling is een replica van opstelling aan de Bevelandse zijde van de Sloedam (Stützpunkt Scharnhorst). Inmiddels is de gehele opstelling gerealiseerd en binnenkort zal de dijk weer over de bunker heen gelegd worden, hierna kunnen we starten met de inrichting. 

Deze Flak-opstelling is doormiddel van loopgraven gekoppeld aan een Tobruk bunker zo’n 20 meter verderop in de dijk. Een loopgraaf is een soort gang in de grond die militairen moest beschermen tegen vijandelijk vuur. Het was geen pretje om hier langere tijd in te verblijven. Jong en oud kan straks ervaren hoe het was om in de loopgraven te verblijven. 

Eerste tien Zeeuwse markeringspunten Liberation Route Europe een feit 
Afgelopen jaar zijn de eerste tien markeringspunten van de Liberation Route Europe in Zeeland gerealiseerd. Dit was niet mogelijk geweest zonder de Provincie Zeeland, de Europese Unie, de gemeenten Middelburg, Sluis, Schouwen-Duiveland, Borsele en Tholen en het Waterschap Scheldestromen, alsmede Omroep Zeeland. Wij hopen volgend jaar ook in de andere Zeeuwse gemeenten de eerste palen te realiseren. 

De Zeeuwse markeringspunten zijn te herkennen aan de meerpalen. Daarop is een bord met teksten (in vier talen; Nederlands, Engels Duits en Frans), kaarten en afbeeldingen bevestigd over de gebeurtenissen die zich op die locatie hebben afgespeeld. Er wordt verwezen naar de website van de Liberation Route Europe (www.liberationroute.com). Met een smartphone kunnen zogenaamde QR-codes op de telefoon binnengehaald worden waardoor meer informatie beschikbaar komt. 

De markeringspunten zijn onderdeel van één van veertien fietsroutes die gerealiseerd worden in de Zeeuwse gemeenten, alle met De Slag om de Schelde en de Bevrijding van Zeeland als centraal thema. De Slag om de Schelde-routes zijn in breder verband weer onderdeel van een internationale reeks routes onder de naam Liberation Route Europe, die lopen van de stranden van Normandië tot aan Berlijn. Een veelheid aan bestaande en nieuwe routes, historische locaties, herinneringsplekken, monumenten, musea, begraafplaatsen, vestingwerken en andere historische locaties worden in dit project voor het eerst aan elkaar gekoppeld en als één geheel gepresenteerd en onder de aandacht van het publiek gebracht. 

In Zeeland wordt het project ge­coördineerd door het Bevrijdingsmuseum Zeeland. Het is de bedoeling om in de komende jaren, voor de viering van 75 jaar Slag om de Schelde een groot gedeelte van de 136 Liberation Route markeringen in de provincie Zeeland te realiseren.

Restauratie geschut MFP 920DM verloopt voorspoedig
Eind 2013 werd in het Veerse Meer het wrak van de MFP 920DM geruimd. De MFP 920 DM was een zogeheten Marinefährpräme, een landingsvaartuig dat van oorsprong ontwikkeld was voor operatie Seelöwe, de Duitse invasie van Groot Brittannië. De Veersre MFP was speciaal ingericht voor het leggen van zogenaamde Kathy-mijnen. 

Op 29 mei 1944 voer het landingsvaartuig (aan stuurboord) tegen een eigen geplaatste mijn aan. Hierbij raakten enkele bemanningsleden gewond. Tijdens de botsing vielen 17 mijnen overboord. De kapitein wist het schip op het strand van Vrouwenpolder te plaatsen om zinken te voorkomen. Op 30 mei 1944 wordt het beschadigde schip bezocht door een bouwmeester van de in Vlissingen gelegen scheepwerf "De Schelde". Er wordt besloten de voorzijde met laaddeur eraf te snijden, een houten schot te plaatsten en vol te storten met beton en vervolgens het schip af te slepen naar de scheepswerf "de Schelde". Op 12 juni 1944 werd het schip versleept over de zeearm wat nu het Veerse meer is. Het schip kapseisde en zonk.

In december 2013 kwam het geborgen landingsvaartuig in drie delen aan in de haven van Vlissingen. Aan het Bevrijdingsmuseum de taak om te inventariseren wat er behouden dient te blijven voor de provinciale collectie. Helaas was het schip na de stranding op het strand van Vrouwenpolder al grotendeels leeggehaald, maar gelukkig waren de Duitsers nog e.e.a. vergeten.

Eén van de grotere objecten die op het landingsvaartuig werd aangetroffen was een 8.8 cm/45 SK C/35 geschut. Dit geschut dat oorspronkelijk was ontwikkeld voor de bevestiging op een Duitse U- boot (onderzeeër) stond op de voorzijde van dit landingsvaartuig. Het geschut was zo goed als compleet; een unieke kans om dit te behouden voor de Zeeuwse geschiedenis.

Na aankomst in Nieuwdorp werd er direct gestart met het reinigen van het geschut, waarna het monnikenwerk kon beginnen. Alle stukken moesten namelijk uit elkaar worden gehaald om te restaureren.  Nu, zo’n twee jaar later, zijn onze vrijwilligers dan eindelijk begonnen met het in elkaar zetten van de eerste delen van dit stuk “Deutsche Gründlichkeit”. Volgend jaar hopen wij dit project af te ronden. Meer hierover in één van onze volgende nieuwsbrieven. 

Niet Weggooien 
Het doel van de landelijke actie ‘Niet weggooien’ is om voorwerpen en documenten uit de oorlogsjaren te bewaren voor de toekomst. Nog altijd duiken bijna wekelijks bijzondere objecten uit de Tweede Wereldoorlog op. Soms bij een verhuizing, soms bij de verbouwing van een woning of zomaar bij het opruimen van een zolder. Variërend van een stapeltje brieven of foto’s, tot dagboeken, documenten of een voorwerp. Afgelopen jaren mocht het Bevrijdingsmuseum heel wat schenkingen ontvangen. Wist u trouwens dat wij iedere maand een object uit de collectie op onze website publiceren? Klik hier voor een overzicht van de objecten van de maand over het jaar 2015.

leukste uitje anwb