Luchtdoelgeschut - Souburg

Naast de zware luchtdoelartillerie rondom Vlissingen werden door de Duitse Kriegsmarine ook lichtere luchtdoelartillerie-opstellingen ingezet in de strijd tegen de geallieerde luchtaanvallen. Zo stond er ook een opstelling aan de Molenweg in Oost-Souburg, waarover de heer Ko Ruissen ons het volgende vertelde.....

De heer Ruissen trof deze opstelling aan in de zomer van 1945 toen hij opzoek was naar een plaats om te zwemmen en te zonnen. Hij peddelde met zijn kano tussen de Ritthemsestraat en de Molenweg, waar zijn oog viel op een door de Duitsers gebouwd – bakstenen – onderkomen, waarvandaan op geallieerde vliegtuigen geschoten werd. Dit bakstenen gebouwtje tussen het Organisation Todt (OT) kamp, voor tewerkgestelde Marokkanen en de begraafplaats (tegenover het zoeklicht) bestond uit twee verdiepingen met (in de herinnering van de heer Ruissen) de volgende verblijven: keuken, toiletruimte en een bemanningsverblijf. Op de bovenzijde van het gebouw stond het 20mm luchtafweerkanon tussen borstweringen opgesteld.

 


Dit bakstenen gebouw bleek een prachtige plek om te zonnen en te zwemmen. Hier kwam echter weinig van, want bij het naar binnen klimmen bleek dat de bemanning hals over kop vertrokken moest zijn. Zo trof de heer Ruissen het wapenboek aan van “de stand Souburg” alsmede een hele bibliotheek met studiemateriaal en miniatuur vliegtuigjes, betrekking hebbende op de herkenning van vliegtuigen.

Beide onderwerpen worden hieronder beknopt behandeld.

Het wapenboek van “de stand Souburg”

Op pagina 1 zien we het soort wapen vermeld staan waarmee men aanvankelijk is gestart, namelijk een 2cm (FLAK) Oerlikon.

Op pagina 1 zien we het soort wapen vermeld staan waarmee men aanvankelijk is gestart, namelijk een 2cm (FLAK) Oerlikon.

Op pagina 2 staan de plaatsen vermeld waar dit wapen stond opgesteld. In eerste instantie aan de Kanaaldijk tussen het kanaal en het vliegveld nabij de Höcker-hindernis. Van deze opstelling is onderstaande foto bewaard gebleven.

Op 15 augustus 1943 kwam aan deze opstelling een eind. In het wapenboek is op bladzijde 36 in de – besondere bemerkungen – daarover het volgende vermeld:

Vrij vertaald:
Op 15 augustus 1943 's-avonds op 20.13 uur vloog een sterke 4-motorige bommenwerper-groep bestaande uit 120 vliegende forten (Boeing B-17-II) het beschermingsgebied van het geschut binnen. Er werden c.a. 1000 bommen afgeworpen waarvan 2 stuks de geschutstelling volledig verslonden. Vier van de vijf man raakten zwaar gewond. Het wapen bleef in bruikbare toestand maar het grootste gedeelte van de accessoires was verloren.

Het wapen werd op 2 september 1943 op “Stand Ritthem”opgesteld en bleef daar tot 20 maart 1944. Hierna werd het wapen overgebracht naar “Stand Souburg” aan de Molenweg.

De Oerlikon deed daar vervolgens dienst tot 31 augustus 1944. Toen was het duidelijk dat men de luchtaanvallen met meer geweld te lijf moest gaan. In plaats van de Oerlikon kwam er een 2 cm (vierling) FLAK 38 per 1 september 1944 die tot 5 oktober 1944 in bedrijf bleef.

De schietbelasting van 1 september 1944 – 5 oktober 1944 is op pagina 26 van het ‘Waffenbuch’ aangegeven. Bij het leveren van de FLAK 38 werden ook 15.000 stuks munitie afgeleverd, die niet allemaal werden afgevuurd. Op pagina 45 zijn we een overzicht van de verschoten granaten.

In het wapenboek zijn ook enkele gevechtsverslagen opgenomen (of later toegevoegd), zoals bijvoorbeeld onderstaande van 12 september 1944.

Na het bombardement van de dijk in Vlissingen op 7 oktober 1944 kwam ook de Molenweg in Souburg onder water te staan. De mannen van de Kriegsmarine verrichten nog verwoede pogingen om de vierling te redden. Ze mochten er helaas niet in slagen, het geschut gleed in de bermsloot van de Molenweg en was er niet meer uit te krijgen.

Zo ging deze opstelling van de Duitse Kriegsmarine dus in een sloot ten onder!

Tijdens de inundatie – bij laag water – staken de lopen van het geschut nog dreigend boven water uit, maar ze waren voorgoed tot zwijgen gebracht. De jeugd uit de Ritthemsestraat verbrak in de zomer van 1945 de stilte rondom het geschut, fluitend van het dakterras (de bunker) met het schone zwemwater eromheen.

Studiemateriaal  “de stand Souburg”


Studiemateriaal betrekking hebbende op de herkenning van vliegtuigen

Aan de in het bemanningsverblijf gevonden lectuur kunnen we zien dat er ijverig gestudeerd werd op het herkennen van alle vliegtuigtype die het luchtruim boven Walcheren doorkruiste. Naast dit soort lectuur trof de heer Ruijssen een groot aantal vliegtuigmodellen aan.


Alle bovenstaande beschreven objecten zijn dus afkomstig van de heer Ruissen die deze altijd bewaard heeft als herinnering aan de bunker en de avonturen die hij daar beleefde.

Onlangs kwamen wij in het bezit van een foto van een FLAK 38 (vierling geschut) langs een sloot met daarachter de geschut bunker. Waarschijnlijk gaat het hier om de opstelling die de heer Ruissen beschrijft. Helaas kunnen we dit niet meer navragen, hij is afgelopen voorjaar overleden.

Maar volgens de verhalen die hij verteld heeft en de tekeningen (die u hieronder ziet) kan het bijna niet anders dan dit de opstelling aan de Molenweg moet wezen.


Geheugenschets | (FLAK) opstelling | Herinnering J. Ruissen

 

Dankzij de heer Ruissen is dit stuk historie voor het nageslacht ontsloten.