Kristalontvanger

Na de Duitse inval wordt de berichtgeving die via de radio de Nederlandse huiskamers binnenkomt snel minder betrouwbaar. Omroepverenigingen krijgen een verbod op bepaalde uitzendingen, al het uitgezonden nieuws wordt door de Duitsers samengesteld en gecontroleerd en de betrouwbaarheid is vanaf dat moment bedenkelijk.

Veel Nederlanders stemmen daarom hun radio liever af op Radio Oranje (De Stem van Strijdend Nederland), een dagelijkse uitzending in het Nederlands op de Engelse radio, verzorgd door de European Service van de BBC. De informatie die via deze zender wordt verspreid is wel betrouwbaar. Bekende namen worden al snel o.a. Jan de Hartog, Meyer Sluyser, Lou de Jong, A. den Doolaard  en vooral  Jetty Paërl (Jetje van Radio Oranje). De vele toespraken van Koningin Wilhelmina via deze zender zijn bijzonder populair en geven de bevolking bovendien de broodnodige hoop. Tijdens de uitzending worden ook codeberichten uitgezonden voor het verzet en de burgers worden gewaarschuwd voor aanstaande aanvallen van de Royal Air Force.

Om al deze redenen verbieden de Duitsers het luisteren naar de Engelse zender, maar daar trekt niemand zich iets van aan. Pogingen van de Duitsers om de uitzendingen te storen met een stoorzender mislukken, omdat er al snel een oplossing wordt gevonden: de zgn. moffenzeef.

Dan besluiten de Duitsers in april 1943 dat iedereen zijn radio in moet leveren en wie dat niet doet riskeert een zware straf.  Ongeveer 80% van de radio’s wordt ingeleverd, maar sommigen verstoppen hun radio in kelders, op zolders enz. om zo naar de uitzendingen te kunnen blijven luisteren.  Technische slimmeriken zoeken het ook in het zelf bouwen van kleine radiootjes met tamelijk simpele onderdelen. Als antenne dienen soms zelfs waslijnen, gordijnroeden en grondplaten van een kachel.

In dit shagblikje voor pijptabak van het merk Dobbelmann is een radio minutieus ingebouwd. Deze verborgen radio is gemaakt door de heer C. Addink, hij werkte op het Natuurkundig laboratorium van Philips. Tijdens de bezettingsjaren heeft hij ook daadwerkelijk met deze "illegale radio" naar radio oranje geluisterd.